Home / สาระเป็นความรู้ / ทำความรู้จักสรรพคุณ และวิธีการปลูกแคนา

ทำความรู้จักสรรพคุณ และวิธีการปลูกแคนา

แคนา หรือ แคป่า เป็นจัดเป็นผักป่า และไม้สมุนไพร รวมถึงเป็นไม้ประดับ และไม้มงคล เนื่องจากดอกนิยมนำมารับประทานคู่กับน้ำพริก ทั้งแบบรับประทานสด และแบบลวก นอกจากนั้น ยังเป็นไม้ที่ให้ดอกสวยงาม และให้ร่มเงาได้ดีจึงนิยมนำมาปลูกตามปั๊มน้ำมัน สถานที่ราชการหรือตามแหล่งจัดสวนต่างๆ ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ลำต้น แคนาเป็นไม้ยืนต้นขนาดปานกลางถึงใหญ่ มีลำต้นสูงได้มากกว่า 25 เมตร เปลือกลำต้นมีสีขาวอมเทา และมีสะเก็ดเปลือกสีดำประปราย สะเก็ดนี้จะร่วงออกเรื่อยๆ ลำต้นมีกิ่งจำนวนมาก และแต่ละกิ่งจะแตกกิ่งย่อยออกจำนวนมากเช่นกัน

เนื้อไม้ และกิ่งแคนาค่อนข้างเปราะ และหักง่าย ไม่นิยมแปรรูปเป็นไม้โครงสร้าง แต่จะแปรรูปเป็นไม้ตกแต่ง หรือ ทำเฟอร์นิเจอร์ได้ ใบ ใบแคนาเป็นใบประกอบ แทงออกตรงข้ามกันบนกิ่ง มีก้านใบหลัก ยาว 20-30 ซม. แต่ละก้านใบประกอบด้วยใบย่อย 3-5 คู่ และส่วนปลายก้านใบหลักเป็นใบเดี่ยว แต่ละใบมีก้าน ใบสั้น ยาวประมาณ 10 มิลลิเมตร ใบมีลักษณะเป็นรูปไข่ค่อนข้างอ้วน ปลายใบเป็นติ่งแหลม ขอบใบหยัก และโค้งเป็นลูกคลื่น ใบกว้างประมาณ 2.5-5 เซนติเมตร และยาวประมาณ 7-10 เซนติเมตร ใบมีเส้นใบประมาณ 4 คู่ แยกออกตรงข้ามกันจากเส้นใบตรงกลาง และมองเห็นเส้นใบได้ชัดเจน

ดอก ดอกแคนา ออกเป็นดอกเดี่ยว แต่จะออกกระจุกตัวบริเวณปลายกิ่ง 1-8 ดอก ทำให้มองดูคล้ายออกเป็นช่อ ดอกมีลักษณะเป็นรูปกรวยหรือรูปแตรยาว 12-17 เซนติเมตร ประกอบด้วยก้านดอกยาวประมาณ 2-3 เซนติเมตร ถัดมาเป็นกลีบเลี้ยงสีเขียวหุ้มกลีบดอกไว้ ดอกตูมมีสีเขียว ลักษณะอวบอูมตรงกลาง ส่วนปลายเป็นติ่งแหลม เมื่อดอกเริ่มบาน กลีบเลี้ยงจะคลี่ออกทำให้กลีบดอกขยายออกมาก มีโคนกลีบดอกเป็นกรวยยาว ซึ่งในระยะแรกของการบาน กลีบดอกจะยังมีสีเขียวอมขาว และเมื่อดอกบานเต็มที่ ปลายดอกจะแผ่โค้งออก และคว่ำลงด้านล่าง ขอบดอกจะมีรอยหยักเป็นฟันเลื่อย ดอกในระยะนี้จะมีสีขาว ภายในกรวยดอกประกอบด้วยเกสรตัวผู้ ที่มีลักษณะยาว 4 อัน ประกอบด้วยเกสรตัวผู้ที่มีขนาดสั้น 2 อัน และยาว 2 อัน และถัดมาด้านในมีเกสรตัวเมียอยู่ 1 อัน

ดอกแคนาจะเริ่มบานหลังต้นแคนา ทิ้งใบ และเริ่มแตกใบใหม่ ในช่วงเดือนพฤษภาคม-ต้นเดือนกรกฏาคม ซึ่งมีระยะเวลาออกดอก และดอกบานจนร่วงหมดประมาณ 2 เดือน โดยดอกแคนาจะเริ่มบานทีละดอกตามอายุของดอกที่แทงออกก่อน ดอกแคนาจะบาน มากทั่วทั้งต้นในช่วงดึกจนถึงเช้าตรู่ และจะบานไปเรื่อยๆจนถึงช่วงบ่าย แต่หลังช่วงที่มีแสงแดดออกแล้ว ดอกแคนาจะบานน้อย ซึ่งดอกแคนาเมื่อบานแล้วจะร่วงภายในไม่กี่ชั่วโมง คงเหลือรังไข่ที่ได้รับการผสมแล้วบริเวณปลายยอด ฝัก และเมล็ด ผลของแคนาจะออกเป็นฝัก ที่พัฒนามาจากดอก 1 ดอก ที่ผสมเกสรแล้ว ฝักอ่อนมีสีเขียว เป็นแท่งแบนยาวคล้ายถั่วฟักยาว (แบน) ฟักแก่จะแห้ง มีสีน้ำตาลอมขาว ยาวประมาณ 30-60 เซนติเมตร เมื่อฟักแห้งเต็มที่ ฟักจะโค้งงอ และปิดตัว จนถึงระยะแก่มากซึ่งฟักจะปริแตกตามเป็นรอยแยกตามขอบทั้งสองข้างของฟัก ภายในฟักมีเมล็ดจำนวนมาก เมล็ดมีสีน้ำตาลอมดำ เป็นรูปสีเหลี่ยม และมีปีกเป็นเยื่อคล้ายกระดาษแก้วหุ้มรอบข้าง แหล่งแพร่กระจาย แคนาจัดเป็นต้นไม้ที่พบมากในป่าเต็งรัง และป่าเบญจพรรณ รวมถึงพบได้ทั่วไปตามหัวไร่ปลายนา โดยพบแพร่กระจายมากในภาคอีสาน รองลงมาจะเป็นภาคเหนือ ภาคตะวันออก และภาคกลาง ส่วนภาคใต้พบน้อยมาก

ประโยชน์แคนา /แคป่า 1. แคนา เป็นไม้ประดับที่นิยมปลูกมากตามปั๊มน้ำมันหรือสถานที่ราชการ เนื่องจากให้ดอกสีขาวสวยงาม 2. แคนา เป็นไม้มงคล เนื่องจากเชื่อว่า สีขาวบริสุทธิ์ของดอกจะนำพาสิ่งที่เป็นมงคล และสิ่งดีงามมาให้แก่สถานที่หรือคนในครอบครัว รวมถึงช่วยปกป้องภัยอันตรายทั้งหลายและช่วยให้ทำมาค้าขายร่ำรวย 3. ต้นแคนามีกิ่งจำนวนมาก และมีใบดก จึงนิยมปลูกเพื่อให้ร่มเงา ซึ่งเป็นประโยชน์ร่วมกับการปลูกเพื่อเป็นไม้ประดับ และไม้มงคล 4. ดอกแคนานิยมเก็บมารับประทานสดกินกับอาหารจำพวกลาบหรือลวกจิ้มน้ำพริก ซึ่งดอกสดจะมีรสกรอบ และขมเล็กน้อย แต่หากนำมาลวกน้ำที่ลวกนานในระยะหนึ่งจะมีรสขมมาก และขมมากกว่าดอกสด แต่จะให้รสนุ่มอร่อยกว่า แต่ทั้งนี้ หากลวกน้ำหลายน้ำหรือลวกนานขึ้น รสขมจะน้อยลงเรื่อยๆจนถึงระดับที่ไม่ขมมาก แต่การลวกน้ำร้อนนานๆ จะทำให้ดอกเปื่อยยุ่ย รับประทานไม่อร่อย 5. เนื้อไม้แคนาแปรรูปเป็นไม้ตกแต่ง เช่น ไม้ฝ้า ไม้ปิดขอบ เป็นต้น แต่ไม่นิยมแปรรูปเป็นไม้โครงสร้างหลัก เช่น เสา คาน เพราะเนื้อไม้มีลักษณะไม่แข็งแรง เปราะ และหักง่าย 6. ดอกแคนา นอกจากเป็นที่ชื่นชอบของมนุษย์ที่นำมาเป็นผักแล้ว ดอกจะเป็นอาหารที่ชื่นชอบของโค กระบือ และหมูป่าด้วย

การปลูกแคนา /แคป่า การปลูก และขยายพันธ์แคนาจะใช้วิธีการเพาะเมล็ด ส่วนต้นแคนาที่เราเห็นตามปั๊มน้ำมันนั้น จะเป็นต้นแคนาที่โตเต็มที่โดยได้มาจากการขุดทั้งส่วนราก และลำต้น แล้วย้ายมากปลูก นอกจากการปลูกขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดแล้ว แคนายังสามารถขยายพันธุ์ด้วยการตอน และการปักชำได้ด้วย แต่ยังไม่เป็นที่นิยมนัก สำหรับบางพื้นที่ที่มีต้นแคนามาก ผู้ที่สนใจปลูกแคนามักออกหากล้าแคนาที่เกิดใกล้ๆ กับต้นแม่ แล้วย้ายนำมาปลูกตามที่ต้องการ การเก็บแคนา /แคป่า คนอีสานหรือคนในภาคต่างๆที่ต้องการเก็บดอกแคนานั้น จะออกเก็บแคนาตั้งแต่เช้าตรู่ประมาณตี 5-7 โมงเช้า ส่วนคนที่ต้องการเก็บดอกแคนาสำหรับนำมาขาย มักจะออกเก็บตั้งแต่ตอนดึก เพราะถือเป็นการจับจองต้นแคนาคนแรก และจะสามารถเก็บดอกแคนาจากต้นอื่นได้มากกว่าคนที่มาสาย ทั้งนี้ เนื่องจากต้นแคนาที่พบตามป่าหรือตามทุ่งนาจะมีน้อยมาก เพราะเกษตรกรมักตัดโค่นออก และมักจะพบแคนาเกิดเป็นหย่อมๆในบางพื้นที่เท่านั้น

Facebook Comments Box

Check Also

ร้อนนี้กินอย่างไร ไม่ให้น้ำหนักพุ่ง

หลายคนมักคิดว่า …